Për t'i ndarë shpenzimet e familjes pa debate, vendosni bashkë çfarë është e përbashkët, zgjidhni një mënyrë ndarjeje për secilin lloj shpenzimi, shënoni çdo pagesë po atë ditë dhe bëni llogaritë një herë në muaj. Kur të gjithë shohin të njëjtat shifra, debati zëvendësohet nga një bisedë e shkurtër.
Pse paratë shkaktojnë debate në familje
Rrallë debatohet për shumën. Zakonisht debatohet për ndjesinë se dikush paguan më shumë se të tjerët, ose se askush nuk e di sa është shpenzuar vërtet. Kur pagesat mbahen mend përafërsisht, secili e kujton veten si atë që ka dhënë më shumë.
Kjo vlen për çiftet, por edhe për familjet e mëdha shqiptare: vëllezër e motra që ndajnë kujdesin për prindërit, kushërinj që organizojnë bashkë një dasmë ose të afërm në mërgim që dërgojnë para në shtëpi për rregullimin e çatisë.
Hapi 1: vendosni çfarë është e përbashkët
Para çdo llogarie, bini dakord për kategoritë. Për një çift, të përbashkëta janë zakonisht ushqimet, qiraja ose kësti i shtëpisë, faturat, shpenzimet për fëmijët dhe pushimet. Për vëllezërit dhe motrat që kujdesen për prindërit, mund të jenë ilaçet, faturat e shtëpisë së prindërve dhe vizitat te mjeku.
Po aq e rëndësishme është të thoni çfarë nuk është e përbashkët: kafeja me miqtë, hobet, dhuratat personale. Kur kjo është e qartë, askush nuk ndihet i kontrolluar për çdo blerje të vogël.
Hapi 2: zgjidhni si ndahet
Nuk ka një mënyrë të vetme të drejtë, por ka mënyra që i përshtaten familjes suaj. Katër janë më të zakonshmet:
- Nga buxheti i familjes: paratë dalin nga një xhep i përbashkët dhe askush nuk i ka borxh askujt.
- Barabartë: çdo person paguan të njëjtën pjesë. E thjeshtë dhe e drejtë kur të ardhurat janë të ngjashme.
- Me shuma të caktuara: për shembull në raport me të ardhurat, 60 me 40, ose sipas asaj që përdor secili.
- Personale: shpenzimi i përket një personi, edhe nëse e ka paguar dikush tjetër.
Me planin Family+, në Familja.si çdo shpenzim mund të shënohet me njërën nga këto mënyra, dhe aplikacioni llogarit vetë kujt i takojnë para dhe kush ka borxh.
Hapi 3: shënojeni po atë ditë
Kuponat e mbledhur në xhep dhe pagesat që „do t'i shënoj më vonë“ janë burimi kryesor i mosmarrëveshjeve. Rregulli më i thjeshtë: kush paguan, e shënon shpenzimin po atë ditë, me shumën, kategorinë dhe personin që pagoi. Zgjat më pak se një minutë dhe nuk lë vend për kujtime të ndryshme.
Nëse familja juaj paguan në monedha të ndryshme, për shembull në euro në Gjermani dhe në lekë kur jeni në Shqipëri, shënoni monedhën e saktë. Familja.si punon me euro, lekë, franga zvicerane, paund, dollarë dhe denarë.
Hapi 4: një bisedë e shkurtër çdo muaj
Një herë në muaj, uluni për dhjetë minuta dhe shikoni bashkë përmbledhjen: sa u shpenzua, në cilat kategori dhe kush i ka borxh kujt. Barazoni llogaritë me një transferim të vetëm, jo me dhjetë pagesa të vogla. Pastaj pyesni: a ka ndonjë kategori ku po shpenzojmë më shumë sesa duam?
Kjo bisedë funksionon më mirë kur shifrat janë para syve të të gjithëve. Nuk ka nevojë t'i besoni kujtesës së askujt, sepse çdo pagesë është e shënuar.
Disa rregulla që i shmangin debatet
- Flisni për rregullat, jo për personat. „A e ndajmë barabartë faturën e dritave?“ është pyetje më e mirë se „pse paguaj gjithmonë unë?“.
- Lini një shumë të vogël pa llogari. Jo çdo kafe duhet regjistruar. Vendosni një kufi nën të cilin nuk ia vlen.
- Planifikoni shpenzimet e mëdha. Pushimet, rinovimi i shtëpisë ose dasma diskutohen para se të paguhen, jo pas.
- Mbajini të gjitha në një vend. Kur shpenzimet janë në tri aplikacione dhe dy fletore, askush nuk e ka pamjen e plotë.
Kur familja jeton në disa shtete
Në familjet shqiptare, shpesh dikush jashtë vendit paguan për diçka në vendlindje: ilaçet e gjyshes, riparimin e makinës ose festën e një fejese. Këto pagesa janë bujari, por pa shënim kthehen shpejt në pyetje të sikletshme. Kur shënohen në të njëjtin vend, me monedhën e tyre dhe me ndarjen e qartë, të gjithë e dinë kush kontribuoi dhe askush nuk ka nevojë të pyesë.
